Koper van bedrijf moet weer vaker privé garant staan 
 

Door: Hans Maarsen

Wie een bedrijf koopt ontkomt haast niet meer aan een borgstelling in de privésfeer. Want banken spelen sinds de kredietcrisis zo veel mogelijk ‘op safe’.
 
Er waait een andere wind op de fusie- en overnamemarkt. In de aanloop naar de kredietcrisis waren banken gul met financiering en namen ze soms genoegen met beperkte zekerheden. Die tijd is voorbij. Kopers van bedrijven moeten van goeden huize komen om niet privé garant te hoeven staan voor de financiering van een overname.

Aart van der Steen, oud-directeur van een onderdeel van Stork, zoekt ter overname een bestaand technologiebedrijf. Voor de financiering beschikt hij over eigen middelen. Maar hij heeft ook geld van de bank nodig. En die zal een borgstelling vragen, in de regel voor zo'n 10 à 15% van de lening.

Bob Kaptein, afkomstig uit de bankwereld, heeft zo'n proces net achter de rug. Hij is sinds vorige week eigenaar van de Haagse banketbakkerij Maison Kelder. Om de financiering rond te krijgen heeft hij zich voor euro 125.000 persoonlijk aansprakelijk gesteld voor de bankschuld van de vennootschap. Mocht het misgaan, dan kan de bank haar vordering verhalen op Kaptein als privépersoon.

Banken grijpen sinds de crisis sneller naar het instrument van de borgstelling, weet overnameadviseur Mark van Beusekom, verbonden aan het Haagse bureau Hogenhouck. 'Voordien was de risicobeleving minder groot. Banken buitelden over elkaar heen om de koper van een bedrijf als nieuwe cliënt binnen te halen.' De ondernemer in spe had het relatief gemakkelijk: hij kon kiezen uit financieringen zonder al te stringente voorwaarden.

Nu moeten gegadigden weer met beide benen op de grond worden gezet. 'Het is mijn taak om het ondernemerschap van zijn romantiek te ontdoen. Kopers moeten weten waar ze aan beginnen', zegt Van Beusekom. De aansprakelijkheid wordt niet begrensd met het oprichten van een besloten vennootschap. En dat is maar goed ook, vindt deze adviseur. Hij wil waarschuwen voor te lichtvaardig handelen. 'Het is absurd om helemaal geen waarborgen te vragen.'

Toekomstig ondernemer Van der Steen was zich aanvankelijk niet bewust van het risico dat hij in de privésfeer gaat lopen. 'Ik dacht een vliegende start te maken met mijn eigen geld.' Toen hij besefte dat er meer dingen meespelen, heeft hij thuis 'een goed gesprek' gevoerd. Zijn vrouw zei: 'Laat je niet weerhouden, want het is jouw droom.' De keerzijde van de medaille kan hij zelf nog het beste verwoorden. 'Het leven van een ondernemer is hard. Ik laat de comfortabele positie van loonslaaf achter me. Het wordt zeker niet gemakkelijker', aldus Van der Steen.

Met de borgstelling heeft de bank een stok achter de deur. 'De ondernemer kan niet zomaar weglopen van zijn bedrijf als het minder goed gaat', legt adviseur Van Beusekom uit. Ook bij een beroep op een garantieregeling van de overheid, die een ruimer krediet mogelijk maakt, blijft de ondernemer de kans lopen dat zijn privébezit onder de hamer gaat.

Het feit dat het uitwinnen van persoonlijke eigendommen alleen in het uiterste geval gebeurt, is geen reden er gemakkelijk overheen te stappen, vindt Van Beusekom. 'Banken zullen de regeling misschien relativeren, maar als zich problemen voordoen, is de borgstelling wel een realiteit.'

Toch zijn er ondernemers die in de privésfeer buiten schot blijven. 'Een verzoek van de banken om persoonlijk garant te staan heb ik niet geaccepteerd', zegt Peter Hof, een oud-Philips-man die zich vorig jaar heeft ingekocht bij softwarebedrijf ITéMedical. De financiers lieten hun eis vallen, vermoedelijk omdat Hof relatief veel eigen geld inbracht. 'Banken kijken ook naar de kwaliteiten van de koper en het trackrecord van het bedrijf', merkt deze ondernemer op.

Directeur Matthijs van der Lely van Selexyz is bij de overname van de boekhandelsketen eind 2009 niet gevraagd om een persoonlijke borg. De gebruikelijke onderpanden, zoals de merknamen van de boekhandels en de voorraden, waren toereikend. Van der Lely: 'We hebben een goede reputatie. Onze oudste winkel dateert van 1753.'

Copyright (c) 2011 Het Financieele Dagblad